آرتروز یا استئوآرتریت نوعی بیماری است که در سراسر دنیا میلیون ها نفر به آن مبتلا هستند.
چنین عارضه ای می تواند هر کدام از مفاصل بدن را تحت تاثیر قرار داده که در شایع ترین موارد در دست، زانو، لگن و ستون فقرات اتفاق می افتد.
آسیب هایی که بر اثر آرتروز بر جای می ماند قابل درمان نیست اما راهکارهای متفاوت و کاربردی برای کنترل علائم آرتروز و کند کردن روند بیماری وجود دارد.
دلایل ابتلا به استئوآرتریت
قبل از اینکه بخواهیم علت اصلی ایجاد آرتروز را مطرح کنیم باید بدانید که چنین عارضه ای زمانی اتفاق می افتد که غضروف ها از بین بروند و استخوان ها بر روی یکدیگر ساییده می‌شوند.
مهمترین علت چنین تغییراتی می تواند فرسودگی غضروف بر اثر افزایش سن باشد، هر عاملی که باعث تخریب غضروف ها می‌شود عملکرد مفاصل را تغییر داده و در نتیجه وضعیت استخوان ها تغییر می کند.
در چنین شرایطی اگر بافت های نرم از بین برود و استخوان ها بر روی یکدیگر قرار بگیرد می توان به آن استئوآرتریت گفت که البته گاها باعث التهاب پوشش مفاصل نیز می‌شود.
به طور کلی مهمترین علت آرتروز یا استئوآرتریت افزایش سن است، البته در مورد علت بروز آن می توان به جنسیت نیز اشاره کرد و این مسئله در بانوان بیش از آقایان دیده می‌شود.
هر عاملی مثل ضربه یا آسیبی که باعث اختلال در عملکرد مفاصل شود می تواند سبب بروز استئوآرتریت شود، در بروز چنین اختلالی بیماری ژنتیک و حتی بیماری های متابولیکی نیز نقش مهمی دارند.
عوامل موثر بر بروز استئوآرتریت
عوامل مختلفی وجود دارد که خطر ابتلا به استئوآرتریت را افزایش می دهد.
مهمترین علت این بیماری افزایش سن است که خطر ابتلا به آرتروز را افزایش می دهد.
به ویژه زمانی که افراد در دوره جوانی از سلامت خود محافظت نکنند و در میانسالی و حتی در سنین بالاتر ممکن است آرتروز را با شدت بالا متحمل شوند.
آمارها نشان می دهد که جنسیت بر بروز آرتروز تاثیرگذار است، آرتروز بیشتر در زنان دیده می‌شود اگرچه دلیل مشخصی ندارد اما این مطلب تایید شده است.
چاقی و اضافه وزن در هر سنی باعث ایجاد فشار مضاعف در ناحیه لگن و زانو می‌شود.
زمانی که وزن بیش از حد اضافه می‌شود به معنی تجمع غیرطبیعی بافت چربی در بدن است.
چربی پروتئینی تولید می کند که التهاب مفاصل و محیط اطراف آن را افزایش می دهد و این مسئله سبب بروز آرتریت خواهد شد.
اگر به واسطه شغل یا فعالیت ورزشی که انجام می دهید به طور مداوم مفاصل تحت فشار قرار بگیرند ممکن است به مرور زمان به استئوآرتریت تبدیل شود.
برخی از افراد به صورت مادرزادی دچار بد شکلی استخوان هستند که این مسئله در نهایت باعث می‌شود تا غضروف ها تخریب شده و عامل مهمی در ابتلا به استئوآرتریت خواهد بود.
بیماری های زمینه ای مثل دیابت یا هموکروماتوز یا افزایش آهن بدن بیش از حد نرمال خطر ایجاد استئوآرتریت را افزایش می دهد.
بنابراین می توان گفت که بسیاری از بیماران بدون اینکه از بیماری های زمینه ای مطلع باشن به مرور به چنین اختلالی مبتلا شده و ممکن است این دسته از بیماری های خاموش به آرتروز ختم شود.
چگونه استئوآرتریت را تشخیص دهیم؟
بیماری هایی مانند استئوآرتریت یا آرتروز قطعا با علائمی همراه هستند که به مرور زمان و در صورت عدم درمان تشدید شده و فرد متوجه تغییرات می‌شود.
برای تشخیص این دسته از بیماری ها و شروع درمان حتما باید به پزشکان متخصصی مانند دکتر مهرشاد نمازی مراجعه کنید.
متخصصان در ابتدا معاینات بدنی انجام می دهند تا علائم آرتروز مثل ورم، حساسیت به لمس و عدم انعطاف پذیری مفاصل را بررسی نمایند.
در ادامه برای تشخیص دقیق تر از روش های پزشکی استفاده می کنند.
تست های تصویربرداری
پزشکان در ابتدا برای تشخیص دقیق آرتروز و شدت و پیشرفت بیماری از روش های تصویربرداری برای مشاهده مفاصل آسیب دیده استفاده می کنند.
در این شرایط اشعه ایکس یکی از گزینه های انتخابی است که می توان از این طریق باریک شدن فاصله بین دو استخوان را مشاهده کرد.
در این وضعیت غضروف قابل مشاهده نیست، اشعه ایکس می تواند خار استخوان اطراف مفاصل را نشان دهد.
در شرایط جدی تر متخصصان برای اطلاعات بیشتر از ام آر آی استفاده می کنند و با استفاده از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی قوی می توانند تصاویر واضح تری از استخوان و غضروف ها دریافت کنند.
معمولا برای تشخیص آرتروز ام آر آی انجام نمی‌شود مگر اینکه پزشک با موارد پیچیده تری مواجه شود.
تست های آزمایشگاهی
در تشخیص استئوآرتریت انجام آزمایش خون برای برخی از بیماران ضروری و کاربردی می باشد.
هیچ آزمایش خونی به طور قطع باعث تشخیص استئوآرتریت نمی‌شود بلکه در نتیجه آزمایش فاکتورهایی وجود دارد که می توان با تکیه بر آنها احتمال بیماری های مختلف مثل استئوآرتریت را در نظر گرفت.
البته پزشکان می توانند با تست های آزمایشگاهی به ارزیابی مایع مفاصل پرداخته و با استفاده از سوزن مقداری از مایع مفصل آسیب دیده را خارج می کنند تا اگر التهاب یا عفونتی وجود دارد به این واسطه مشخص شود.
درمان استئوآرتریت
متاسفانه هیچ راه درمان قطعی و مشخصی برای بهبود استئوآرتریت وجود ندارد.
برای بیماران مبتلا به آرتروز به ویژه کسانی که تجربه ظهور علائم آن را داشته اند راهکارهای متفاوتی وجود دارد که اگر به موقع و صحیح انجام شود می تواند علائم بیماری را کنترل کرده و روند پیشرفت آن را تا حد قابل توجهی کندتر می کند.
داروها
در این مورد پزشکان مصرف دارو را توصیه می کنند، داروها با تسکین علائم استئوآرتریت همراه هستند به شرط آن که فرد مطابق با بیماری و نوع پیشرفت آن از دوز مناسب استفاده کند.
بیماران مبتلا به استئوآرتریت می توانند از مسکن های خوراکی با هدف کاهش درد استفاده نمایند.
این دسته از مسکن ها تاثیری بر روی تورم ناشی از بیماری ندارد.
افراد می توانند در موارد جدی تر در کنار مسکن های خوراکی از مسکن های موضعی استفاده کنند که اغلب بدون نسخه در اختیار بیماران قرار می گیرد.
این دسته از مسکن ها با بی حس کردن مفصل می توانند دردهای خفیف را کنترل کنند.
در مواردی که درد بیمار بسیار شدید باشد داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی توصیه می‌شود.
ایبوپروفن و ناپروکسن داروهایی هستند که در این مورد برای بیماران مبتلا به استئوآرتریت تجویز می‌شود.
برخی دیگر از داروها تحت عنوان ها داروهای ضد افسردگی شناخته می‌شوند.
این داروها فقط با نسخه پزشک در اختیار بیمار قرار می گیرد که به صورت خوراکی تجویزی استفاده می‌شوند.
اگر استئوآرتریت باعث بروز دردهای اسکلتی و عضلانی شود بیماران می توانند از دولوکستین که یک داروی ضد افسردگی می باشد استفاده کرده و برای درمان این نوع دردها بسیار موثر است.
کنترل وزن
در مسیر درمان استئوآرتریت بسیار مهم است که بیماران وزن خود را کاهش دهند، اضافه وزن به مفاصل فشار بیشتری وارد می کند و باعث ایجاد دردهای شدیدتر و مداوم خواهد شد.
حتی زمانی که چند کیلو وزن خود را کاهش می دهید فشار وارده بر مفاصل نیز کمتر شده و درد تا حد قابل توجهی تسکین می یابند.
فراموش نکنید که با داشتن اضافه وزن نه تنها استئوآرتریت درمان نمی‌شود بلکه خطر بیماری هایی مثل دیابت و آسیب های قلبی نیز وجود دارد.
خواب کافی
داشتن خواب کافی و با کیفیت برای تقویت و سلامت عضلات بسیار مهم است.
خواب کافی تورم و التهاب را در بدن کاهش می دهد پس بسیار مهم است که بیماران مبتلا به آرتریت حتما خواب کافی داشته باشند و این مسئله را برای کنترل درد خود مدیریت کنند.
گرما درمانی و سرما درمانی
اگر بیماران مبتلا به استئوآرتریت دچار درد یا سفتی عضلات هستند گرما درمانی و سرما درمانی به آنها پیشنهاد داده می‌شود.
این افراد می توانند روزانه چندین بار از کمپرس گرم یا سرد استفاده کنند و هر بار ۱۵ الی ۲۰ دقیقه کمپرس را بر روی مفاصل دردناک قرار دهند.
ورزش
اگر به استئوآرتریت مبتلا هستید نباید در حالت استراحت مطلق قرار بگیرید داشتن فعالیت بدنی متناسب می تواند باعث تقویت عضلات اطراف مفاصل شود.
سفتی عضلات را کاهش می دهد و از تحلیل بدن جلوگیری می کند.
توصیه می‌شود که مبتلایان به آرتریت یک روز در میان حداقل ۳۰ دقیقه پیاده روی مناسب داشته باشند.
البته فعالیت های بدنی مثل شنا کردن و تمرینات کششی برای آنها نیز مناسب است. تایچی و یوگا هم برای انعطاف پذیری مفاصل مناسب هستند و درد را مدیریت می کنند.
