علت ایجاد انگشت ماشه‌ای

انگشت ماشه‌ای یا تریگر فینگر یک اختلال شایع در دست است که باعث قفل‌شدن یا گیر کردن انگشت هنگام خم و راست شدن می‌شود.

علت اصلی این مشکل، التهاب و تورم در تاندون‌ها و غلاف اطراف آن‌هاست.

تاندون‌ها وظیفه دارند حرکات انگشتان را کنترل کنند و در حالت طبیعی، به‌راحتی داخل غلاف خود حرکت می‌کنند.

وقتی تاندون ملتهب می‌شود یا یک ندول (برآمدگی کوچک) روی آن شکل می‌گیرد، عبور آن از غلاف سخت‌تر شده و همین موضوع باعث ایجاد درد، سفتی و در مواردی گیر کردن انگشت می‌شود.

با اینکه دلیل دقیق بروز انگشت ماشه‌ای همیشه مشخص نیست، اما عوامل متعددی می‌توانند احتمال ابتلا به آن را بیشتر کنند:

• فعالیت‌های تکراری و چنگ زدن مداوم: افرادی که در شغل یا سرگرمی‌هایشان مدام با دست کار می‌کنند (مثل کارگران، نوازندگان یا کسانی که زیاد تایپ می‌کنند) بیشتر در معرض این بیماری هستند.
• جنسیت و سن: شیوع انگشت ماشه‌ای در زنان بیشتر از مردان است و اغلب در سنین ۴۰ تا ۶۰ سالگی بروز می‌کند.
• دیابت و آرتریت روماتوئید: این دو بیماری مزمن، از عوامل شناخته‌شده‌ای هستند که احتمال ابتلا به تریگر فینگر را افزایش می‌دهند.
• آسیب‌ها و بیماری‌های زمینه‌ای: شرایطی مثل سندرم تونل کارپال، نقرس، تیروئید کم‌کار، بیماری دکوروین و انقباض دوپویترن می‌توانند زمینه‌ساز ایجاد التهاب و مشکل در تاندون‌ها شوند.
• سابقه آسیب قبلی دست: ضربه یا زخم در نزدیکی مفصل انگشت یا کف دست نیز می‌تواند شروع‌کننده این مشکل باشد.

در مجموع، انگشت ماشه‌ای زمانی رخ می‌دهد که تعادل بین تاندون و غلاف محافظ آن بر هم بخورد.

تاندون ملتهب و ضخیم‌شده نمی‌تواند به نرمی حرکت کند و همین موضوع باعث قفل شدن انگشت یا ایجاد صدای “کلیک” هنگام حرکت می‌شود.

شناخت این عوامل خطر کمک می‌کند تا افراد زودتر به پزشک مراجعه کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند.

روش‌ های درمان انگشت ماشه‌ ای

درمان انگشت ماشه‌ای به شدت علائم، مدت زمان بروز مشکل و شرایط جسمانی بیمار بستگی دارد.

روش‌های درمان به دو دسته کلی غیر جراحی و جراحی تقسیم می‌شوند و هدف اصلی آن‌ها کاهش التهاب، بازیابی حرکت طبیعی انگشت و پیشگیری از آسیب‌های بیشتر است.

استراحت و پرهیز از حرکات تکراری

در مراحل اولیه، یکی از ساده‌ترین روش‌های درمان، استراحت دادن به دست آسیب‌دیده است.

کاهش استفاده از انگشت در فعالیت‌های روزانه که باعث فشار مکرر می‌شود، به کاهش التهاب تاندون کمک می‌کند.

بسیاری از افراد به دلیل مشاغل تکراری یا استفاده زیاد از وسایل دیجیتال دچار این عارضه می‌شوند و با پرهیز موقت از این حرکات، علائم به‌تدریج کاهش می‌یابد.

همچنین در این روش توصیه می‌شود که فرد در موقع خواب از آتل یا اسپلینت استفاده کند تا انگشت در وضعیت صاف باقی بماند.

این کار از قفل شدن ناگهانی انگشت در خواب جلوگیری کرده و باعث استراحت بیشتر تاندون در طول شب می‌شود.

در صورتی که این اقدامات به‌موقع آغاز شوند، ممکن است نیازی به مداخلات جدی‌تر نباشد.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)

استفاده از داروهایی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن می‌تواند در کاهش درد و التهاب نقش موثری داشته باشد.

این داروها در کوتاه‌مدت علائم را کنترل کرده و کیفیت زندگی بیمار را بهبود می‌بخشند.

در مواردی که علائم متوسط یا خفیف باشند، داروهای خوراکی به‌تنهایی یا در کنار روش‌های دیگر تجویز می‌شوند.

با این حال، باید توجه داشت که مصرف طولانی‌مدت این داروها ممکن است عوارض گوارشی مانند زخم معده یا ناراحتی کلیه ایجاد کند.

بنابراین استفاده از آن‌ها باید تحت نظر پزشک انجام شود و در صورت امکان، به صورت کوتاه‌مدت به کار گرفته شود.

در صورتی که داروها تأثیر کافی نداشته باشند، باید روش‌های دیگر را با مشورت پزشک متخصصی همچون دکتر مهرشاد نمازی در نظر گرفت.

تزریق کورتیکواستروئید

تزریق داروی کورتیکواستروئید به داخل غلاف تاندون می‌تواند التهاب را به طور مؤثری کاهش دهد و به بازگشت عملکرد طبیعی انگشت کمک کند.

این روش یکی از رایج‌ترین درمان‌های غیرجراحی است که معمولاً در مطب پزشک انجام می‌شود و در بسیاری از موارد به بهبودی کامل منجر می‌گردد.

اثربخشی این روش در افرادی که به‌تازگی دچار علائم شده‌اند بیشتر است، اما در موارد مزمن ممکن است تنها به کاهش موقتی علائم منجر شود.

عوارض احتمالی آن شامل نازک شدن پوست محل تزریق، تغییر رنگ موضعی و درد موقتی است.

اگرچه این عوارض نادر هستند، اما باید توسط پزشک بررسی و پیگیری شوند.

فیزیوتراپی و تمرینات کششی

فیزیوتراپی یکی از روش‌های مؤثر برای درمان غیرجراحی انگشت ماشه‌ای است.

این درمان شامل تمرینات کششی، تقویتی، و گاهی استفاده از ابزارهایی مانند اولتراسوند یا گرمای موضعی می‌باشد که به افزایش دامنه حرکتی، کاهش التهاب و پیشگیری از خشکی مفاصل کمک می‌کند. تمرینات منظم می‌توانند عملکرد انگشت را تا حد زیادی بهبود ببخشند.

فیزیوتراپی همچنین در دوران پس از جراحی نیز کاربرد دارد و به بازسازی قدرت عضلات و بهبود سریع‌تر عملکرد انگشت کمک می‌کند.

با این حال، برای اثربخشی بهتر، نیاز به صبر و استمرار در انجام جلسات درمانی وجود دارد.

در صورت قطع ناگهانی روند درمان، احتمال بازگشت علائم وجود دارد.

لیزر درمانی سرد (Low-Level Laser Therapy)

لیزر درمانی سرد یا لیزر سطح پایین یکی از روش‌های نوین برای کاهش درد و التهاب در بافت‌های نرم است.

این روش بدون درد بوده و از نور لیزر کم‌توان برای تحریک بازسازی سلولی استفاده می‌شود.

در درمان انگشت ماشه‌ای، لیزر باعث بهبود جریان خون، تسریع ترمیم بافتی و کاهش تورم اطراف تاندون می‌شود.

این درمان معمولاً در جلسات متوالی انجام می‌شود و هیچ عارضه جدی‌ای ندارد، بنابراین گزینه‌ای مناسب برای افرادی است که نمی‌خواهند از دارو یا جراحی استفاده کنند. البته باید توجه داشت که نتایج آن تدریجی است و برای مشاهده بهبود، نیاز به صبر و پیگیری دقیق دارد.

شاک ویو تراپی (Shockwave Therapy)

شاک ویو تراپی با استفاده از امواج صوتی با انرژی بالا به درمان بافت‌های آسیب‌دیده کمک می‌کند.

این امواج باعث افزایش گردش خون در محل موردنظر و تحریک مکانیزم‌های طبیعی ترمیم بدن می‌شوند.

در درمان انگشت ماشه‌ای، این روش به کاهش التهاب و آزادسازی تاندون کمک می‌کند.

شاک ویو تراپی معمولاً در چند جلسه پیاپی انجام می‌شود و بسیاری از بیماران پس از مدتی کاهش درد و افزایش حرکت را تجربه می‌کنند.

این روش غیرتهاجمی و بی‌خطر است، اما ممکن است برای برخی افراد با ناراحتی موقت در محل درمان همراه باشد.

اثرگذاری آن بسته به شدت بیماری و پاسخ بدن به درمان متفاوت است.

جراحی آزادسازی تاندون

در صورتی که روش‌های غیرجراحی موفق نباشند یا بیمار با علائم شدید مواجه باشد، جراحی پیشنهاد می‌شود.

در این روش، جراح با ایجاد برشی کوچک روی کف دست، غلاف تاندون ضخیم‌شده را باز می‌کند تا تاندون بتواند آزادانه حرکت کند.

این عمل معمولاً با بی‌حسی موضعی و به صورت سرپایی انجام می‌شود.

مزیت اصلی این جراحی، درمان قطعی و بازگشت کامل عملکرد انگشت در اغلب بیماران است.

با این حال، مانند هر عمل جراحی، خطراتی مانند عفونت، خونریزی، آسیب به عصب یا سفتی بعد از عمل وجود دارد.

انجام تمرینات توانبخشی پس از عمل نقش مهمی در بازگشت سریع‌تر به عملکرد طبیعی دارد و از عوارض پس از جراحی پیشگیری می‌کند.

درمان‌های طبیعی انگشت ماشه‌ای

بسیاری از افراد مبتلا به انگشت ماشه‌ای در کنار درمان‌های پزشکی، به سراغ روش‌های خانگی و طبیعی می‌روند تا التهاب و درد انگشت خود را کاهش دهند.

یکی از ساده‌ترین روش‌ها استفاده از روغن‌های گیاهی مثل زیتون، کنجد یا نارگیل است. کافی است کمی از این روغن‌ها را گرم کنید و روزی چند بار به آرامی روی انگشت ماساژ دهید.

گرما و ماساژ ملایم باعث بهبود گردش خون و کاهش سفتی تاندون می‌شود.

گیاهانی مانند آلوئه‌ورا به دلیل خاصیت ضدالتهابی می‌توانند به تسکین تورم و ترمیم بافت‌ها کمک کنند. ژل طبیعی آلوئه‌ورا اگر روزی چند بار روی انگشت زده شود، التهاب را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.

از نظر تغذیه‌ای نیز برخی خوراکی‌ها نقش مهمی در کاهش التهاب دارند.

برای مثال، مصرف غذاهای سرشار از ویتامین B6 مثل ماهی، جگر، دانه آفتابگردان و سیر می‌تواند به بهبود عملکرد تاندون‌ها کمک کند.

آناناس هم به دلیل وجود آنزیمی به نام بروملین، خاصیت ضدالتهابی دارد و در کاهش درد مؤثر است.

از طرف دیگر، اسیدهای چرب امگا 3 موجود در روغن ماهی یا بذر کتان نیز می‌توانند التهاب مفاصل و تاندون‌ها را کم کرده و روند بهبودی را سریع‌تر کنند.

شایان ذکر است که درمانهای خانگی عموما نتایج طولانی مدت کارامدی ندارند.

روش درمانی نوین

شناسايی محل التهاب از طريق سونو گرافی توسط فوق تخصص درد و تزريق ضدالتهاب يا سلول بنيادی در مسير ان می تواند نتايج درمانی رضايت بخشی ايجاد نمايد.

عمل جراحی باز به دليل ايجاد چيبندگی موضعی و بافت اسكار توصيه نمی شود.

عوارض درمان انگشت ماشه‌ای

عوارض درمان انگشت ماشه‌ای بسته به نوع درمان انتخاب‌شده متفاوت است.

در روش‌های غیرجراحی مانند تزریق کورتیکواستروئید، عوارضی از جمله درد موقتی پس از تزریق، کبودی در محل تزریق، نازک شدن پوست و در موارد نادر، آسیب به تاندون یا عفونت ممکن است رخ دهد.

هرچند این عوارض کم‌خطر و معمولاً قابل‌کنترل هستند، اما در صورت استفاده مکرر از تزریق‌ها، احتمال بروز مشکلات بیشتر نیز افزایش می‌یابد.

در مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن، احتمال عوارض گوارشی مثل زخم معده، سوزش معده یا خونریزی وجود دارد، به‌ویژه اگر این داروها در بلندمدت یا بدون تجویز پزشک مصرف شوند.

همچنین، برخی افراد ممکن است دچار واکنش‌های حساسیتی یا مشکلات کلیوی شوند که در این صورت باید مصرف دارو فوراً متوقف و با پزشک مشورت شود.

در روش‌های فیزیوتراپی، لیزر درمانی و شاک ویو تراپی معمولاً عوارض جدی مشاهده نمی‌شود، اما ممکن است در برخی بیماران درد موقت، حساسیت در محل درمان یا خستگی عضلانی پس از جلسات درمانی ایجاد شود.

این عوارض اغلب موقتی هستند و با تنظیم شدت جلسات یا کاهش دفعات مراجعه قابل مدیریت خواهند بود.

عوارض جراحی نیز قابل‌توجه است، هرچند احتمال بروز آن‌ها کم می‌باشد.

خطراتی مانند عفونت در محل برش، خونریزی، زخم پوستی، آسیب به اعصاب مجاور یا سفتی طولانی‌مدت مفصل از جمله مشکلات احتمالی بعد از عمل هستند.

همچنین در مواردی ممکن است حرکت انگشت به‌طور کامل به حالت طبیعی بازنگردد یا جای زخم باقی بماند.

رعایت دقیق مراقبت‌های پس از جراحی و انجام تمرینات توانبخشی، تأثیر زیادی در پیشگیری از این عوارض دارد.

انگشت ماشه‌ ای یا تریگر فینگر به حالتی گفته می‌ شود که انگشت به علت التهاب و ضخیم شدن تاندون‌ ها، هنگام خم و راست شدن به صورت ناگهانی و قفل‌ شونده حرکت می‌ کند.

درمان غیرجراحی این بیماری شامل استراحت، استفاده از اسپیلنت برای محدود کردن حرکت انگشت، فیزیوتراپی و تزریق داروهای ضدالتهاب مانند کورتون است که می‌ تواند التهاب را کاهش داده و حرکت انگشت را بهبود بخشد.

در موارد مقاوم، تزریق PRP نیز ممکن است موثر باشد.

دکتر مهرشاد نمازی با تجربه در درمان غیرجراحی مشکلات تاندونی، برنامه‌ های درمانی مناسبی برای بیماران ارائه می‌ دهد.