یکی از مشکلاتی که می تواند باعث محدودیت حرکتی در شانه شود بیماری شانه منجمد است که با خشکی مفصل شانه و درد شدید در این محدوده همراه است.

معمولا شانه یخ زده در سنین ۴۰ تا ۶۰ سالگی پدیدار می‌شود اما راهکارهای درمانی متفاوت و موثری برای بهبود این مسئله وجود دارد.

روش های تشخیص شانه یخ زده

از آنجایی که شانه یخ زده یک محدودیت حرکتی جدی در ناحیه شانه و دست ایجاد می کند به محض بروز این عارضه بیماران به پزشک مراجعه کرده تا از این محدودیت رها شوند.

پزشکان متخصصی همچون دکتر مهرشاد نمازی برای اینکه درمان های موفقی را رقم بزنند ابتدا باید مسیر تشخیص این عارضه را به درستی سپری کرده و دلایل موثر بر بروز شانه یخ زده را به خوبی ارزیابی کنند‌.

پزشکان معتقدند که بی تحرکی مفصل شانه، بیماری هایی مثل دیابت، آسیب های قلبی و عروقی و حتی بیماری های خودایمنی و التهاب های مزمن می توانند عوامل اصلی شانه یخ زده باشند.

در ادامه روش های مختلفی که برای تشخیص بیماری شانه یخ زده استفاده می‌شود را عنوان خواهیم کرد:

معاینه فیزیکی

اولین و مهمترین اقدامی که پزشک برای تشخیص شانه یخ زده انجام می دهد معاینه فیزیکی محدوده آسیب است.

پزشک با حرکت دادن شانه بیمار دامنه حرکتی شانه را سنجیده و متوجه می‌شوند که آیا فرد می تواند دست خود را در مسیر طبیعی به حرکت درآورد یا خیر.

معمولا در معاینات فیزیکی پزشک متوجه می‌شود که میزان محدودیت چقدر است و آیا فرد هنگام لمس شانه درد زیادی را متحمل می‌شود یا خیر.

پزشکان بر اساس محل دقیق بروز درد می توانند شانه یخ زده را تشخیص دهند.

بررسی سابقه پزشکی

در تشخیص شانه یخ زده مطالعه سابقه پزشکی بیماران نیز نقش بسیار مهمی دارد.

پزشک قبل از اینکه هر نوع درمانی را شروع کند ابتدا بیماری های مزمن مثل دیابت، بیماری های قلبی یا مشکلات تیروئیدی را سنجیده تا بر اساس اطلاعات نهایی بتوانند درمان را شروع کنند.

پزشکان در مورد محدودیت حرکتی و وضعیت مفاصل هنگام انجام فعالیت های مختلف از بیماران سوالاتی خواهند پرسید و دلایل احتمالی شانه یخ زده را بررسی می کنند.

تصویربرداری رادیولوژی

گاهی اوقات شانه یخ زده علائمی از خود نشان می دهد که ممکن است با سایر مشکلات مفصلی اشتباه گرفته شود.

به همین دلیل پزشکان برای رد احتمالات مختلف تصویربرداری رادیولوژی انجام می دهند تا متوجه شوند که آیا استخوان شانه سالم است یا اینکه شکستگی، دررفتگی یا بیماری هایی مثل آرتروز در این محدوده وجود دارد یا خیر.

پزشکان برای رد سایر بیماری ها با علائم مشابه حتما از تصویربرداری رادیولوژی استفاده خواهند کرد.

در صورتی که پزشک بخواهد بافت های نرم در ناحیه شانه را هم بررسی نمایند معمولا از ام آر آی استفاده می کنند که به این واسطه می توانند التهاب یا ضخیم شدن کپسول مفاصل را نیز بررسی کنند.

حتی اگر پارگی در تاندون ها وجود داشته باشد با ام آر آی قابل تشخیص خواهد بود.

سونوگرافی

یکی از روش هایی که در تشخیص شانه یخ زده مورد استفاده قرار می گیرد سونوگرافی است.

با استفاده از امواج صوتی به عنوان یک روش غیرتهاجمی به بررسی و ارزیابی بخش های مختلف و محدوده آسیب دیده می پردازند.

پزشکان با انجام سونوگرافی می توانند بافت های نرم یا هرگونه مشکلات در تاندون ها و التهابات را نیز بررسی نموده و در تشخیص آسیب های احتمالی در اطراف شانه نقش مهمی دارد.

آزمایش خون

یکی از روش هایی که در تشخیص شانه یخ زده استفاده می‌شود آزمایش خون است.

پزشکان آزمایش خون را زمانی تجویز می کنند که باید مشکلات زمینه ای مثل دیابت یا مشکلات تیروئید را دقیق تر سنجیده و به شناسایی مشکلات متابولیک یا بیماری های مرتبط با آن می پردازند.

قطعا اطلاعاتی که از این روش های تشخیصی حاصل می‌شود در بهبود مفصل شانه نقش مهمی دارند زیرا پزشکان بر اساس علت آسیب درمان های موثرتر با خطای کمتر را در پیش می گیرند.

روش های درمان شانه یخ زده

زمانی که بیماران با علائم شانه منجمد به پزشک مراجعه می کنند متخصصان پس از پیدا کردن علت این تغییرات سعی در انجام اقداماتی دارند که به کاهش درد و افزایش دامنه حرکتی شانه کمک می کند.

شدت بیماری و مرحله آن برای هر فرد متغیر است، در نتیجه پزشکان درمان های غیردارویی، فیزیوتراپی یا مصرف دارو را به همه بیماران توصیه نمی کنند.

در موارد شدید اقدامات درمانی پیچیده تری مثل جراحی انجام خواهد شد.

هر کدام از روش های درمان شانه یخ زده را در ادامه بررسی کنیم خواهیم کرد:

استفاده از داروهای مسکن و ضد التهابی

اولین مرحله درمان برای بهبود شانه یخ زده تجویز داروهای مسکن و داروهای ضد التهاب است که شامل ایبوپروفن و ناپروکسن می‌شود.

مصرف صحیح و منظم این داروها باعث می‌شود تا درد و التهاب در بیمار کاهش پیدا کرده و به مرور زمان فرد شرایط بهتری را تجربه می کند ضمن اینکه مسیر درمان را نیز هموار می کند.

نکته ای که در مورد داروهای مسکن و ضد التهابی باید بدانید این است که مصرف این داروها هرچند برای یه مدت طولانی، درمان شانه یخ زده محسوب نمی‌شود بلکه صرفا در کنترل و کاهش علائم بیماری موثر هستند.

فیزیوتراپی و تمرینات کششی

یکی از اقدامات موثر برای درمان شانه یخ زده انجام تمرینات کششی و متعادل است.

این تمرینات کششی و تقویتی با هدف تقویت دامنه حرکتی شانه انجام می‌شود و باید این اقدام حتما تحت نظارت فیزیوتراپیست صورت پذیرد.

این تمرینات به گونه ای انجام می‌شود که حرکات ملایم در شانه باعث باز کردن کپسول مفصلی و افزایش انعطاف پذیری عضلات می‌شود.

ضمن اینکه در فرایند فیزیوتراپی می توان تاندون های اطراف شانه را نیز تقویت کرد.

اگر فیزیوتراپی با روش های صحیح برای مدت طولانی انجام شود در بهبود و درمان کامل شانه یخ زده نقش موثری خواهد داشت.

تزریق کورتیکواستروئیدها

در صورتی که بر اثر شانه یخ زده درد بیمار بسیار شدید باشد و التهابات اجازه بهبود در حرکت شانه را ندهد پزشکان از تزریق کورتیکو استروئید استفاده می کنند.

این داروها مستقیما به داخل مفصل شانه تزریق می‌شوند و خیلی سریع تجربه کاهش التهاب و درد در بیمار پدیدار خواهد شد.

تزریق کورتیکواستروئیدها علائم بیماری را موقتا کاهش می دهد و این امکان را فراهم می سازد تا بیماران ادامه درمان و تمرینات فیزیوتراپی را با سهولت و راحتی بیشتری سپری کنند.

مانیپولاسیون شانه تحت بیهوشی

اگر برای درمان شانه یخ زده روش های غیرتهاجمی موثر نباشد پزشکان از روش مانیپولاسیون شانه با بیهوشی استفاده می کنند.

در این روش پس از بیهوشی عمومی برای بیمار پزشک به صورت کنترل شده شانه را حرکت می دهد تا کپسول مفصلی از هم جدا شود.

در این اقدام تخصصی دامنه حرکتی شانه افزایش پیدا می کند و به حرکت سریع تر شانه منجر می گردد، البته ممکن است بیمار بعد از به هوش آمدن درد یا التهاب پس از درمان را تجربه کند.

جراحی

برخی از افراد بر اثر بیماری های ثانویه دچار شانه یخ زده می‌شوند.

در چنین موقعیت هایی پزشکان درمان مستقیمی را برای بهبود شانه یخ زده شروع نمی کنند بلکه تلاش می کند ابتدا آسیب شانه را با روش هایی مثل جراحی برطرف کنند.

اگر پارگی تاندون شانه، آرتروز شانه یا پارگی کپسول اتفاق افتاده باشد بیمار باید تحت جراحی قرار بگیرد.

در چنین حالتی درمان کامل آسیب شانه باعث می‌شود تا یخ زدگی شانه نیز بهبود پیدا کرده و بدن فرد پاسخ بهتری به درمان های موثر برای شانه منجمد خواهد داد.

معمولا حین جراحی پزشک می تواند شانه را به خوبی به حرکت درآورده تا چسبندگی ها آزاد شود.

اگر آرتروسکوپی شانه انجام پذیرد پزشکان برش کوچکی بر روی شانه ایجاد نموده و با استفاده از دوربین داخل مفصل را مشاهده می کنند.

بر اساس مشاهدات و تصاویر دریافتی وضعیت شانه و محل چسبندگی نیز مشخص شده و متخصصان درمان های موثر و کاربردی تری را برای شانه منجمد انجام خواهند داد.

آیا سلول درمانی و سلول بنیادی برای درمان شانه یخ زده مناسب است؟

سلول درمانی و استفاده از سلول های بنیادی از روش های مورد توجه در حوزه پزشکی بازساختی هستند که در برخی مشکلات اسکلتی عضلانی مورد بررسی قرار گرفته اند.

با این حال، استفاده از سلول بنیادی برای درمان شانه یخ زده با درمان های استاندارد این بیماری تفاوت دارد و نمی توان آن را برای تمام بیماران به عنوان یک روش قطعی درمان در نظر گرفت.

شانه یخ زده معمولا با التهاب و ضخیم شدن کپسول مفصل و کاهش تدریجی دامنه حرکتی همراه است.

بنابراین پیش از انتخاب روش های بازساختی، باید مشخص شود که محدودیت حرکت و درد دقیقا ناشی از شانه یخ زده است یا بیماری دیگری مانند آسیب تاندون، آرتروز یا سایر مشکلات ساختاری در شانه وجود دارد.

سلول درمانی ممکن است با هدف کمک به ترمیم یا تعدیل فرآیندهای بافتی مورد توجه قرار گیرد، اما نوع سلول، منبع آن، روش آماده سازی و نحوه استفاده از آن اهمیت زیادی دارد.

به همین دلیل، عبارت «سلول بنیادی شانه» به تنهایی مشخص نمی کند که چه نوع درمانی قرار است انجام شود.

در بیمارانی که درمان های معمول پاسخ کافی ایجاد نکرده اند، پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد، مرحله بیماری و وضعیت بافت های شانه، امکان استفاده از روش های پزشکی بازساختی را بررسی کند.

این تصمیم باید پس از ارزیابی دقیق و با در نظر گرفتن شواهد علمی مربوط به همان روش انجام شود.

هدف از این رویکرد، انتخاب درمان متناسب با شرایط بیمار است، نه استفاده از سلول درمانی صرفا به دلیل جدید بودن آن.

PRP، PRF و SVF برای درمان شانه یخ زده چه تفاوتی دارند؟

PRP، PRF و SVF در گروه روش های مورد استفاده یا مورد بررسی در پزشکی بازساختی قرار می گیرند، اما از نظر ترکیبات، نحوه تهیه و ویژگی های زیستی یکسان نیستند.

به همین دلیل، نمی توان آنها را درمان های مشابه یا جایگزین مستقیم یکدیگر دانست.

PRP یا پلاسمای غنی از پلاکت از خون خود فرد تهیه می شود و حاوی غلظت بالاتری از پلاکت ها و برخی فاکتورهای رشد نسبت به خون معمولی است.

PRF نیز از خون خود بیمار تهیه می شود، اما ساختار فیبرینی آن با PRP متفاوت است و می تواند آزادسازی تدریجی برخی ترکیبات موجود در آن را تحت تاثیر قرار دهد.

SVF یا بخش عروقی استرومایی، رویکرد متفاوتی دارد و معمولا از بافت چربی به دست می آید.

این بخش شامل مجموعه ای از سلول ها و اجزای بافتی است و از نظر ماهیت با PRP و PRF تفاوت دارد.

بنابراین کاربرد و نحوه استفاده از SVF نیز باید به صورت جداگانه بررسی شود.

در مورد شانه یخ زده، مهم ترین نکته این است که انتخاب میان این روش ها صرفا بر اساس وجود درد و خشکی شانه انجام نمی شود.

پزشک باید مرحله بیماری، علت محدودیت حرکتی، وضعیت کپسول مفصل و سایر مشکلات احتمالی شانه را بررسی کند.

سپس در صورت وجود اندیکاسیون، می توان درباره روش های بازساختی مناسب تصمیم گرفت.

در نتیجه، PRP، PRF و SVF را نباید به عنوان درمان قطعی یا مناسب برای همه مبتلایان به شانه یخ زده معرفی کرد.

انتخاب روش مناسب به شرایط هر بیمار و ارزیابی تخصصی پزشک بستگی دارد.