علت دردهای لگن و باسن چیست؟

درد لگن و باسن از شایع ترین مشکلاتی است که ممکن است افراد در دوره های مختلف زندگی تجربه کنند.

این درد می تواند علائم مختلفی داشته باشد و سن بروز آن برای همه افراد یکسان نیست.

پیش از شروع درمان، ارزیابی کامل برای شناسایی علت و رد علل خطرناک (مانند توده‌ها/تومورها، عفونت‌ها، شکستگی یا دررفتگی، و بیماری‌های التهابی سیستمیک) ضروری است.

انتخاب درمان باید بر اساس تشخیص دقیق و معاینه‌ی هدفمند انجام شود.

از مهمترین دلایل ایجاد درد در لگن و باسن می توان به عدم درمان آرتروز اشاره کرد، مخصوصاً زمانی که آرتروز بخش های لگنی را درگیر می کند.

آرتروز یک عارضه جسمانی است که باعث تخریب غضروف ها و التهاب مفاصل می شود.

کسانی که به آرتروز مبتلا هستند ممکن است با پیشرفت این عارضه به درد مزمن در ناحیه لگن و باسن مبتلا شوند.

برخی دیگر از افراد بر اثر آسیب های ورزشی تجربه درد لگن و باسن را داشته اند.

اگر با انجام فعالیت های ورزشی، کشیدگی عضلات در ناحیه لگن و باسن اتفاق بیفتد و به عنوان یک آسیب تلقی شود ممکن است فرد را تا مدت ها درگیر درد لگن و باسن کند.

سندروم پیرفورمیس به وضعیتی گفته می شود که عضله پیرفورمیس به ناحیه باسن به ویژه عصب سیاتیک فشار وارد می کند و باعث ایجاد درد در ناحیه لگن و پاها می شود.

اگر دیسک های بین مهره ای آسیب ببینند احتمال ایجاد کمردرد وجود دارد، اما زمانی که آسیب دیدگی بیشتر می شود و عصب های حساس تحت فشار قرار می گیرند درد نه تنها به لگن بلکه در باسن و پا نیز احساس می شود.

یکی دیگر از شایع ترین دلایل درد باسن و لگن عفونت هایی است که در مثانه و کلیه اتفاق می افتد.

اگر بر اثر عوامل مختلف عفونت های لگنی ایجاد شود باعث درد در این محدوده از بدن خواهد شد.

از دلایل مهم درد لگن و باسن می توان به بیماری های التهابی اشاره کرد.

معمولاً کسانی که به آرتریت روماتوئید یا لوپوس مبتلا هستند درگیر التهاب شدید مفاصل خواهد شد که ممکن است در نتیجه آن در ناحیه لگن و باسن درد بسیار زیادی ایجاد شود و باعث محدودیت های حرکتی برای افراد خواهد شد.

زمانی که آسیب یا تروما برای افراد اتفاق می افتد و ضربه مستقیماً به لگن و باسن وارد شود ممکن است درد و ناراحتی برای مدت ها با فرد همراه باشد.

زمانی که تومورهای سرطانی در ناحیه لگن رشد می کنند می تواند یکی از مهمترین دلایل درد در ناحیه لگن و باسن باشد.

علائم درد لگن و باسن

همه ما تجربه درد در ناحیه لگن و باسن را داشته ایم که در اکثر مواقع با استراحت و مراقبت در مدت زمان کوتاهی برطرف شده است.

زمانی که درد در لگن و باسن پایدار باشد با علائمی همراه است که نشان می دهد عارضه غیر طبیعی اتفاق افتاده و نیاز به مراجعه به پزشک دارد.

اگر دردها متناوب یا مداوم باشد معمولاً شرایط غیر طبیعی است و ممکن است حتی در زمان استراحت و در هر حالتی که بدن را قرار می دهند با دردی همراه می شود که به صورت حمله ای اتفاق می افتد و می تواند به صورت لحظه ای فرد را از هرگونه حرکت متوقف کند.

دردهای غیر طبیعی در ناحیه لگن و باسن معمولاً به سمت پا گسترش پیدا می کند و به طور مداوم تکرار می شود و تاثیر آن را در سلامت و کارکرد اندام های تحتانی مشاهده می کنید.

از علائم آسیب های لگنی و باسن می توان به سوزن سوزن شدن یا بی‌حسی اشاره کرد.

اگر این حالت در اندام های تحتانی اتفاق می افتد به هیچ عنوان طبیعی نبوده و نیاز به بررسی دارد.

از علائم مهم دردهای غیر طبیعی در باسن و لگن باید به مشکلات حرکتی اشاره کرد، زمانی که این نوع درد باعث محدودیت یا کاهش دامنه حرکتی می شود نیاز به بررسی توسط پزشک دارد به ویژه زمانی که درد هنگام نشستن و بلند شدن افزایش پیدا می کند.

به هر حال هرگونه حساسیت یا تورم هر چند محدود و کوچک را در ناحیه لگن و باسن جدی بدانید.

اگر با هر کدام از این علائم مواجه هستید و متوجه میشوید که برای مدتی پایدار هستند حتماً بررسی های تکمیلی را انجام دهید.

طبق گفته های دکتر مهرشاد نمازی علائم هشدار دهنده که نیازمند ارزیابی فوری هستند:

• تب، لرز، یا کاهش وزن غیرقابل توجیه
• سابقه‌ی سرطان، نقص ایمنی، یا مصرف طولانی‌مدت کورتون
• درد شبانه‌ی مداوم یا درد پیشرونده‌ی مقاوم به مسکن
• ضعف عصبی پیشرونده، بی‌اختیاری ادرار/مدفوع، بی‌حسی سراسری ناحیه‌ی زینی
• درد پس از تروما/سقوط یا مشکوک به شکستگی

در صورت وجود این علائم، تصویربرداری و آزمایش‌های تکمیلی باید بدون تأخیر انجام شود.

ارزیابی و تشخیص درد لگن و باسن

ارزیابی شامل شرح‌حال دقیق (شروع درد، ارتباط با فعالیت، علائم عصبی/سیستمی)، معاینه‌ی فیزیکی (مفصل ران، لگن، کمر، معاینه‌ی کف لگن در صورت لزوم) و تست‌های هدفمند است.

بر اساس شک بالینی می‌توان از موارد زیر استفاده کرد:

• آزمایش خون: (CBC، ESR/CRP) در شک به عفونت/التهاب سیستمیک
• تصویربرداری: رادیوگرافی لگن/ران در تروما یا آرتروز MRI لگن/ران یا کمری-خاجی در دردهای نوروژنیک، تومور، عفونت یا شکستگی استرسی سونوگرافی برای بورسیت/تندینوپاتی و هدایت تزریقات
• ارزیابی اورولوژیک: در شک به عفونت یا علل احشایی

نتیجه‌ی ارزیابی، مسیر درمان را تعیین می‌کند و قبل از هر اقدام مداخله‌ای باید تکمیل شود.

درمان درد لگن و باسن

همانطور که گفته شد درمان درد لگن بنا به دلایل مختلفی اتفاق می افتد اما برای اینکه متخصصان بتوانند درمان موثری انجام دهند ابتدا نیاز است که علت آسیب به طور دقیق مشخص شود.

• بلوک عصب سیاتیک (تشخیصی/درمانی): تزریق بی‌حس‌کننده‌ی موضعی کورتیکواستروئید پیرامون عصب سیاتیک برای کاهش درد سیاتیکی و کمک به تأیید منبع درد.
• تزریق بوتاکس در عضله‌ی پیریفورمیس: در سندروم پیریفورمیس مقاوم برای کاهش اسپاسم و فشار بر عصب سیاتیک معمولاً با هدایت تصویری انجام می‌شود.
• آزادسازی عصب سیاتیک در گیر افتادگی اثبات‌شده: در مواردی که گیر افتادگی (مثلاً در خروج از فورامن سیاتیک/تونل ایسکیال یا درگیری فیبروتیک اطراف عصب) و با درمان‌ سیاتیک در پاسداران بهبود نیابد، آزادسازی کم‌تهاجمی (مانند هیدرودی‌سکشن یا آزادسازی اندوسکوپیک توسط تیم مجرب) قابل‌بررسی است.
• بلوک اعصاب کف لگن (مانند عصب پودندال): در دردهای پرینه، درد نشیمنگاهی و اسپاسم کف لگن به‌صورت تشخیصی/درمانی و در موارد انتخاب‌شده امکان پالس‌ رادیوفرکوئنسی نیز مطرح است.
• گزینه‌های منتخب دیگر برحسب علت: بلوک مفصل ساکروایلیاک، تزریق داخل مفصل ران، تزریق بورس تروکانتریک، تزریق نقاط ماشه‌ای گلوتئال.

انتخاب روش، وابسته به تشخیص نهایی، معاینه و یافته‌های تصویربرداری است و باید توسط متخصص درد/طب فیزیکی یا جراح مرتبط برنامه‌ریزی شود.

در نهایت می توانند بر اساس علت و شدت درد بهترین تکنیک ها را به بیماران ارائه دهند. مهمترین روش های درمانی برای بهبود درد لگن و باسن عبارتند از:

دارو درمانی برای درد لگن و باسن

اولین و مهمترین راهکار برای درمان درد لگن و باسن تجویز داروهایی است که تحت عنوان مسکن ها، داروهای شل کننده عضلانی و داروهای ضد افسردگی مورد استفاده قرار می گیرند.

در این مورد مسکن های ضد التهابی غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن برای بیماران تجویز می شود که برای کاهش درد و التهاب بسیار مفید است.

انواع داروهای شل کننده عضلانی برای کاهش اسپاسم عضلات تجویز می شود که برای افراد مبتلا به درد لگن و باسن بسیار مناسب است و استفاده این داروها باعث می شود تا هرگز درد بیماران از حد معمول افزایش پیدا نکند.

برای درمان دردهای مزمن می توان از داروهای ضد افسردگی و ضد صرع استفاده کرد که برای کنترل دردهای متوسط تا شدید کاربرد دارد.

استفاده‌ی طولانی‌مدت از اوپیوئیدها برای درد لگن و باسن توصیه نمی‌شود مگر در موارد خاص و با پایش دقیق تمرکز باید بر درمان علت و مداخلات هدفمند باشد

فیزیوتراپی لگن و باسن

یکی دیگر از اقدامات موثر برای درمان درد لگن و باسن فیزیوتراپی است، فیزیوتراپی شامل تمرینات مخصوص است که با بهبود دامنه حرکتی باعث می شود درد ایجاد شده در لگن و باسن کاهش پیدا کند.

تمرینات فیزیوتراپی شامل فعالیت های کششی و تقویتی است که در طولانی مدت به بیماران کمک می کند وضعیت جسمانی خود را اصلاح کرده و حرکت آنها را آسان تر می کند.

در دردهای مرتبط با اختلال عملکرد کف لگن، فیزیوتراپی تخصصی کف لگن (ریلکسیشن، بیوفیدبک، رهاسازی نقاط ماشه‌ای) می‌تواند نقش درمانی مهمی داشته باشد و پیش از مداخلات تهاجمی توصیه می‌شود

پیشگیری از درد لگن و باسن

اگر به دنبال راهکاری برای پیشگیری از درد لگن و باسن هستید یا اخیراً دوره درمان این عارضه را سپری کرده اید بهتر است بدانید که چند راهکار ساده به شما کمک می کند تا هرگز درگیر این نوع دردهای محدود کننده و آزاردهنده نشوید.

اولین و مهمترین اقدام حفظ وزن سالم است، افزایش وزن سبب اعمال فشار بیشتر به مفاصل ناحیه لگن می شود به همین دلیل مهم است که همه افراد وزن خود را در محدوده سالم نگه داشته تا درگیر عوارضی مثل درد لگن و باسن نشوند.

توصیه می شود که به طور مرتب فعالیت های ورزشی مطابق با شرایط جسمانی خود را انجام دهید.

انجام فعالیت های ورزشی به تقویت عضلات و بهبود انعطاف پذیری بدن کمک می کند و می توانید حتی در صورت داشتن درد لگن و باسن تمرینات ملایم مثل یوگا، شنا و پیاده روی را انجام دهید که اقداماتی بسیار موثر و مفید هستند.

از نشستن و ایستادن در وضعیت های نامناسب خودداری کنید، حتی افراد سالم زمانی که نشستن و ایستادن های نامناسب را تکرار می کنند به مرور متوجه درد لگن و باسن میشوند.

این شرایط برای کسانی که به این نوع دردها مبتلا هستند با شدت بیشتری اتفاق می افتد، به همین دلیل نیاز است که همیشه از صندلی های حمایتی استفاده کرده و هنگام نشستن یا ایستادن با قرار دادن پا در حالت های صحیح از ایجاد درد لگن و باسن جلوگیری نمایید.

روش دیگر برای پیشگیری از درد لگن و باسن اجتناب از حرکت های ناگهانی است.

اگر نیاز است اجسام سنگین را بلند کرده یا جابجا کنید در صورتی که حرکت های ناگهانی را تکرار کنید احتمال آسیب رسیدن به ناحیه لگن و باسن افزایش پیدا می کند.

پس بهتر است که حتی فعالیت های ساده را پوزیشن های مناسب انجام دهید تا فشار غیر طبیعی و ناگهانی به قسمت های خاص بدن اعمال نشود.

یکی از اقدامات بسیار مهم برای پیشگیری از درد لگن و باسن بررسی وضعیت سلامتی است، اگر چکاپ های مرتب و سالانه را انجام دهید با شناسایی زود هنگام مشکلات می توانید از پیشرفت عوارض احتمالی جلوگیری نمایید.

در نتیجه هرگز با دردهای شدید و مزمن مواجه نخواهید شد و بر کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی نمی گذارد.