تزریق اپیدورال یکی از روش های کم تهاجمی برای کاهش درد و التهاب ناشی از برخی مشکلات ستون فقرات، از جمله تنگی کانال نخاعی است.

در این روش، داروی ضد التهاب کورتیکواستروئیدی در فضای اپیدورال و در نزدیکی ریشه های عصبی تزریق می شود تا التهاب و تحریک عصبی کاهش پیدا کند.

این روش به ویژه در افرادی که تنگی کانال باعث درد کمر یا انتشار درد به پاها شده است، ممکن است به کاهش علائم کمک کند، اما معمولا خود تنگی کانال را برطرف نمی کند.

تزریق اپیدورال معمولا زمانی مطرح می شود که درمان های غیرجراحی مانند دارو، استراحت نسبی و فیزیوتراپی نتوانسته باشند درد را به اندازه کافی کنترل کنند.

هدف از تزریق می تواند کاهش موقت درد و فراهم شدن شرایط مناسب تر برای ادامه تمرینات توانبخشی و فعالیت های روزمره باشد.

میزان و مدت اثر آن در افراد مختلف متفاوت است و برخی بیماران ممکن است پاسخ قابل توجهی به تزریق نداشته باشند.

انتخاب پزشک مناسب برای این روش اهمیت زیادی دارد.

پزشک فوق تخصص درد با بررسی علائم، معاینه و در صورت نیاز تصاویر MRI یا سایر بررسی های تشخیصی، مشخص می کند که آیا درد بیمار با التهاب یا تحریک ریشه عصبی ارتباط دارد و تزریق اپیدورال می تواند گزینه مناسبی باشد یا خیر.

روش تزریق نیز با توجه به محل و علت درد می تواند به صورت بین مهره ای، ترانس فورامینال یا از مسیر ساکرال انجام شود و در بسیاری از موارد با کمک تصویربرداری برای افزایش دقت صورت می گیرد.

این روش به خصوص اگر توسط پزشک متخصصی مانند دکتر مهرشاد نمازی انجام شود به خودی خود عوارض و خطری ندارد.

پیش از انجام تزریق باید پزشک را از تمام داروهای مصرفی، به ویژه داروهای رقیق کننده خون، مکمل ها و بیماری های زمینه ای مطلع کرد.

همچنین تزریق اپیدورال با وجود کم تهاجمی بودن، بدون عارضه نیست و می تواند با درد یا حساسیت محل تزریق، افزایش موقت درد، خونریزی، عفونت یا در موارد نادر عوارض عصبی همراه شود.

بنابراین بررسی دقیق شرایط بیمار پیش از انجام این روش اهمیت دارد.

کاربردهای تزریق اپیدورال

تزریق اپیدورال یکی از روش‌های کم تهاجمی برای کنترل دردهای ناشی از تحریک یا التهاب ریشه‌های عصبی در ستون فقرات است.

در این روش، دارو در فضای اپیدورال و در نزدیکی ساختارهای عصبی تزریق می‌شود تا التهاب و درد کاهش پیدا کند.

انتخاب این روش به علت درد، محل درگیری عصب و شدت علائم بستگی دارد و برای همه بیماران مبتلا به کمردرد یا گردن درد مناسب نیست.

مهم‌ترین مواردی که ممکن است تزریق اپیدورال برای کنترل علائم آنها مورد استفاده قرار گیرد عبارتند از:

• سیاتیک و دردهای تیرکشنده اندام‌ها که در اثر تحریک یا فشار ریشه عصب ایجاد شده‌اند
• فتق یا بیرون زدگی دیسک کمر و گردن در مواردی که با التهاب و تحریک ریشه عصبی همراه باشد
• دردهای ناشی از رادیکولوپاتی که می‌توانند به صورت درد، گزگز، بی حسی یا سایر علائم عصبی در مسیر عصب ظاهر شوند
• تنگی کانال نخاعی در برخی بیماران، به ویژه زمانی که تنگی باعث تحریک یا فشار روی ریشه‌های عصبی شده باشد
• تغییرات دژنراتیو دیسک در شرایطی که این تغییرات با درد و علائم عصبی همراه باشند

در واقع، هدف اصلی تزریق اپیدورال درمان مستقیم فتق دیسک یا باز کردن کانال نخاعی نیست، بلکه کاهش التهاب و کنترل علائم ناشی از درگیری عصب است.

میزان پاسخ به تزریق نیز بر اساس علت و شدت مشکل در افراد مختلف متفاوت خواهد بود.

مزایای تزریق اپیدورال

تزریق اپیدورال در بیمارانی که کاندید مناسبی برای این روش هستند، می‌تواند با کاهش درد و التهاب به ادامه روند درمان کمک کند.

برخی از مهم‌ترین مزایای آن عبارتند از:

• کاهش درد و التهاب اطراف ریشه عصب: داروی تزریق شده می‌تواند التهاب و تورم اطراف عصب را کاهش دهد و در نتیجه شدت دردهای تیرکشنده یا عصبی کمتر شود.
• کمک به انجام فعالیت‌های روزمره: کاهش درد ممکن است حرکت کردن و انجام فعالیت‌های روزانه را برای بیمار آسان‌تر کند.
• فراهم شدن امکان ادامه توانبخشی: کنترل درد در برخی بیماران کمک می‌کند تمرینات اصلاحی و فیزیوتراپی را با محدودیت کمتری دنبال کنند.
• کاهش نیاز به مداخلات تهاجمی‌تر در برخی شرایط: اگر بیمار به درمان پاسخ مناسبی بدهد، ممکن است برای مدتی نیاز به روش‌های تهاجمی‌تر کاهش پیدا کند.
• کمک به ارزیابی منبع درد: در بعضی شرایط، پاسخ بیمار به تزریق می‌تواند اطلاعات تکمیلی درباره نقش ریشه عصبی در ایجاد علائم در اختیار پزشک قرار دهد.

البته تزریق اپیدورال جایگزین جراحی در مواردی که فشار شدید یا پیشرونده روی عصب وجود دارد نیست.

بنابراین، تصمیم برای انجام تزریق اپیدورال باید پس از بررسی علت درد، علائم عصبی و نتایج تصویربرداری توسط پزشک انجام شود.

تزریق اپیدورال چه عوارضی دارد؟

تزریق اپیدورال به طور کلی یک روش بی خطر است اما در هر صورت این اقدام یک روش تهاجمی محسوب می‌شود که ممکن است در موارد محدود ریسک و عوارض خاصی را از خود به جای بگذارد.

مهمترین عوارض تزریق اپیدورال به شرح زیر است:

تاثیر بر فشار خون

در پی تزریق اپیدورال ممکن است بیمار در صورت داشتن فشار خون پایین با حس سبکی سر مواجه شود.

به همین دلیل برای کسانی که با نواسان فشار خون مواجه هستند معمولا تزریق اپیدورال با احتیاط بیشتری انجام می‌شود.

سردرد شدید

کمتر از ۱ درصد کسانی که تزریق اپیدورال انجام می دهند ممکن است دچار سردردهای شدید شوند.

معمولا علت این عارضه این است که مایع نخاعی از محل سوراخ ایجاد شده برای تزریق نشت کرده و کاهش فشار مایع نخاع باعث سردرد شدید می‌شود.

ابتلا به عفونت

یکی از موضوعات و عوارض بسیار مهمی که در مورد تزریق اپیدورال وجود دارد ابتلا به عفونت بعد از تزریق است.

مایعی که در این فرایند تزریق می‌شود باعث عفونت نخواهد شد اما رعایت نکردن اصول بهداشتی و عدم استریل محل تزریق شانس ایجاد عفونت را افزایش می دهد.

در صورتی که تزریق اپیدورال در مراکز معتبر و با رعایت کامل و نکات بهداشتی انجام شود احتمال ایجاد خطر عفونت به حداقل خواهد رسید.

حساسیت به دارو

داروهایی که در تزریق اپیدورال مورد استفاده قرار می گیرد به سه گروه تقسیم بندی می‌شود که شامل آرام بخش ها، کورتیکواستروئیدها و استروئیدها می‌شود.

برخی از افراد به این دسته از داروها حساسیت نشان می دهند که ممکن است بعد از تزریق با واکنش های منفی بدن مواجه شوند و حالاتی مثل گرگرفتگی و بثورات پوستی برای آنها رخ دهد.

خونریزی

تزریق اپیدورال با تکنیک خاص و با حساسیت و دقت بسیار بالایی انجام می‌شود اما در مسیر رسیدن به اپیدورال رگ های خونی متعددی وجود دارد که باید به درستی از این مسیر عبور کرد.

اگر هنگام تزریق این رگ های کوچک و بزرگ آسیب ببینند امکان خونریزی افزایش پیدا می کند و اگر خونریزی کنترل نشود باعث شکل گیری هماتوم یا تجمع خون و ایجاد لخته خواهد شد.

آسیب به عصب

یکی از خطرات و عوارضی که با تزریق اپیدورال ایجاد می‌شود آسیب دیدن عصب هایی است که در مسیر تزریق قرار می گیرند.

نیدل وسیله ای است که برای تزریق اپیدورال مورد استفاده استفاده قرار می گیرد اگر به عصب ها آسیب وارد کند عوارض جدی را به جای خواهد گذاشت.

از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع

یکی از موضوعات و عوارض نگران کننده در مورد تزریق اپیدورال از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع است.

معمولا این شرایط برای تعداد کمی از بیماران اتفاق افتد و یک موضوع حدودا ۱ الی ۲ روز طول می کشد و بعد از تزریق اپیدورال این حالت برطرف شود.

ماده تزریق شده گاهی باعث ایجاد فشار در کانال نخاعی شده و عملکرد آن را مختل می کند.

افزایش درد

برخی از بیماران با تزریق اپیدورال متوجه می‌شوند که درد آنها چندین برابر شده است.

معمولا بعد از تزریق ممکن است فشار ناشی از تجمع مایع در قسمت مورد نظر باعث شود که فرد درد شدیدتری احساس کند اما به مرور زمان دارو جذب می‌شود، فشار کاهش پیدا کرده و اثر مثبت دارو پدیدار خواهد شد.

این دسته از عوارض موقتی هستند و با استراحت و در مدت کوتاهی برطرف می‌شوند.

عوارض طولانی مدت تزریق اپیدورال

عوارضی که بعد از تزریق اپیدورال اتفاق می افتد چندان خطرناک و نگران کننده نیست.

در موارد خاص با توجه به شرایط نامساعد بیماران یا تزریق اشتباه ممکن است فرد با عوارض طولانی مدت اما نادر مواجه شود.

احتمال بروز چنین خطراتی کمتر از ۱ درصد است که می توان به نقص عصبی دائمی اشاره کرد.

اگر تزریق اپیدورال با اشتباه و نامناسب انجام شود احتمال آسیب نخاع یا ریشه های عصب وجود دارد.

ضمنا ممکن است بیمار با عوارض طولانی مدت مثل دردهای مزمنی مواجه شود که نشات گرفته از آسیب به نخاع است. یکی از موضوعات جدی در مورد عوارض طولانی مدت تزریق اپیدورال تشکیل هماتوم است.

اگر خونریزی اتفاق بیفتد و هماتوم شکل بگیرد ممکن است باعث ایجاد محدودیت های حرکتی گسترده در اندام های تحتانی شود.

چنین عوارضی در موارد بسیار نادر اتفاق می افتد اما غیرممکن نیست و باید نسبت به چنین عوارضی کاملا هوشیار و مطلع باشید.

چگونه از عوارض تزریق اپیدورال جلوگیری کنیم؟

تزریق اپیدورال یک فرآیند تهاجمی محسوب می‌شود که ممکن است افراد با توجه به شرایط خود، مقدار تزریق و عملکرد پزشک با عوارضی کوچک و بزرگ مواجه شوند.

راهکارهای ساده ای برای جلوگیری از بروز عوارض بعد از تزریق اپیدورال وجود دارد که اگر رعایت کنید هرگز دچار مشکلات و آسیب های احتمالی نخواهید شد و به نتایج قابل قبول در مدت کوتاه دست خواهید یافت.

استراحت بعد از تزریق

یکی از مهمترین اقداماتی که با هدف جلوگیری از عوارض بعد از تزریق اپیدورال باید انجام شود استراحت کردن است.

حداقل چندین ساعت و یا یک روز فرد باید به صورت مطلق استراحت کنید، دراز بکشید و از انجام فعالیت های غیرضروری خودداری کنید.

اجازه دهید تا حس اندام های تحتانی به طور کامل بازگردد.

ممکن است با وجود اثر داروهای بی حسی کمی حالت گزگز یا سوزن سوزن شدن را در پا داشته باشید که باید در این شرایط استراحت کنید تا چنین عوارضی هرچه سریع تر برطرف شود.

برگشت به روال زندگی

برای بازگشت روال طبیعی زندگی عجله نکنید، بعد از تزریق اپیدورال باید تا ۲۴ ساعت استراحت کرده و از رانندگی کردن، کار با ماشین آلات سنگین، انجام ورزش و هر نوع فعالیت غیرضروری پرهیز کنید.

توصیه می‌شود که در این دوره زمانی کوتاه تا جایی که می توانید استراحت کنید تا هر چه سریع تر تاثیر دارو را متوجه شوید.

عدم مصرف الکل

در صورتی که بعد از تزریق اپیدورال از الکل حتی با مقدار کم استفاده کنید بازتوانی بدن را به تاخیر خواهید انداخت.

معمولا بعد از تزریق اپیدورال با مصرف کمترین مقدار الکل ممکن است حالت بی حسی یا گیجی به صورت پایدار باقی بماند.

بهتر است که تا چند روز بعد از تزریق از مصرف این نوع خوراکی و نوشیدنی ها خودداری کنید.

عوارض کم خطر تزریق اپیدورال

عوارضی که به عنوان آسیب شایع بعد از تزریق شناخته می‌شود چندان خطرناک و نگران کننده نیستند، نهایتا با مراقبت های چند ساعته یا چند روزه این تغییرات برطرف خواهد شد.

بسیاری از بیماران بعد از تزریق اپیدورال حالتی مثل سرگیجه یا سردرد رو تجربه می کنند یا اینکه ممکن است تهوع بر آنها غالب شده و میل و اشتهای آنها کاهش می یابد.

ممکن است در اثر حساسیت های دارویی، قرمزی یا داغی صورت را تجربه کنند.

برخی از بیماران بر اثر اضطراب و استرسی که تجربه می کنند دچار تغییر در فشار خون و ضربان قلب می‌شوند معمولا بعد از پایدار شدن شرایط و استراحت بعد از تزریق تمامی این عوارض برطرف می‌شود.

کدام عوارض اپیدورال خطرناک است؟

موضوعی که در مورد عوارض تزریق اپیدورال باید بدانید این است که در موارد اینچنین در شرایط بسیار خاص تغییراتی در بدن بیمار ایجاد می‌شود که به عنوان یک وضعیت اضطراری و خطرناک شناخته می‌شود.

اگر آسیبی به شریان های اصلی وارد شود ممکن است خونریزی گسترده ای در بافت های نرم بدن، غشای نخاع یا فضای اپیدورال اتفاق بیفتد.

این مسئله ممکن است لخته خونی ایجاد کند که با قرار گرفتن در شریان اصلی باعث آسیب بافت های حیاتی مثل نخاع و مغز می‌شود.

از جمله خطرناک ترین عوارض تزریق اپیدورال باید به آسیب های عصبی اشاره کرد، اگر آسیب اعصاب دم اسبی اتفاق بیفتد امکان فلج شدن پایین تنه و از دست دادن کنترل ادرار و مثانه وجود دارد.

اگر عصب های مجاور هنگام تزریق آسیب ببینند ممکن است بیمار دچار تشنج شده و حس بدن خود را از دست می دهند.

گاهی اوقات همزمان با تزریق اپیدورال ممکن است میکروب های پوستی بیمار از همین طریق وارد بدن و ناحیه حساس اپیدورال شوند.

وجود عفونت در این بخش حساس ممکن است سبب مننژیت و آبسه بافت های نرم شده و مشکلات گسترده ای را برای بیماران به وجود می آورد.

بسیار مهم است که هنگام تزریق اپیدورال سوزن در جای مناسب قرار بگیرد.

اگر پزشک تزریق اشتباه انجام دهد و سوزن را در غشا خارجی قرار دهد با سوراخ شدن این فضا ممکن است مایع مغزی نخاعی خارج شده و بیمار دچار سردردهای بسیار شدید خواهد شد.

مشکلات دیگری از جمله کاهش ضربان قلب، افت فشار خون و جمع شدن ذرات بزرگتر استروئیدی می تواند مشکلات وسیع تری را برای بیمار ایجاد کند.

فراموش نکنید که اگر عروق خونی آسیب دیده یا مسدود شود خون رسانی به نخاع کاهش پیدا می کند و در سیستم حرکتی بدن آسیب های جدی و گاها دائمی ایجاد خواهد شد.